A A A
оформление фасада дома
szkoła podstawowa
+ Historia szkoły

Budowę naszej szkoły rozpoczęto 11 sierpnia 1906 roku. Do użytku oddano ją 1 kwietnia 1908 roku. Koszt budowy wyniósł 292 tysiące marek. Projekt sporządził radca budowlany Kranz, nadzorował mistrz budowlany Draub. Budynek jest eklektyczny, dominuje styl niemieckiego renesansu, wykonano go z czerwonej cegły, ożywionej sztucznym kamieniem. Dla lepszego oświetlenia pomieszczeń oddalono go od ulicy, natomiast dwa boczne skrzydła dochodzą do niej. Ryzalit przechodzi w wieżę nakrytą baniastym hełmem z latarnią i iglicą tu znajdował się zegar, który służył uczniom i mieszkańcom dzielnicy. Warto również wspomnieć o innym szczególe architektonicznym: nad osią wejściową jest schodkowa wystawka z esownicami, nad wejściem i bramą popiersia nauczycieli. Główny budynek ma 3 piętra i wysokość 20 metrów, zaś skrzydła tylko 1 piętro i 12 m wysokości.

Na dziedzińcu znajdowała się sala gimnastyczna, ubikacje i ogródek botaniczny. Jak podaje ppor. Antoni Choroba, weteran powstań śląskich, w obrębie szkoły mieszkało 75% uczniów, którzy w domu posługiwali się językiem polskim, 20% – polsko-niemieckim, 5% – niemieckim. Sala gimnastyczna była udostępniana innym szkołom oraz klubom sportowym. W latach 1919-21 ćwiczyli w niej członkowie organizacji Sokół (później członkowie polskiej organizacji wojskowej) oddział szobiszowicki, którego prezesem był Franciszek Wesoły, sekretarzem Antoni Choroba, skarbnikiem Wiktor Polewka. Do rejonu tej szkoły należały ulice: Jana Śliwki, Toszecka (od 27-71), św. Urbana, Przemysłowa, Przy Tamie, Wiertnicza, Dworska, Lwowska oraz kilka mniejszych. W rejonie tym mieszkali i uczyli się późniejsi powstańcy: bracia Kuczniki, Dawidy, Larysze, Chorobowie, Uszczykowie, Jerzy Ziętek. W okresie plebiscytu w sali gimnastycznej stacjonowali żołnierze francuscy, którzy zostali napadnięci przez bojówkarzy niemieckich.

W roku 1908 uczęszczało do szkoły 1089 uczniów, było 18 klas, uczniów niemieckojęzycznych 201, polskojęzycznych 474, dwujęzycznych 414, najliczniejsza klasa liczyła 74 osoby. Jak podaje kronika szkoły, którą prowadził początkowo kierownik Paweł Wyspiański, po wyzwoleniu naukę rozpoczęto 23 kwietnia 1945 roku. Ponieważ budynek został mocno uszkodzony (zniszczony dach, okna i drzwi, na 3 piętrze granat uszkodził ścianę), nauka odbywała się początkowo w budynku szkoły nr 6. Rozpoczęło ją w pierwszym roku 423 dzieci, które słabo znały język polski. Rok szkolny 1945/1946 kontynuowano w szkole nr 6, gdyż szkoła nr 20 została zajęta przez wojsko polskie.

ROK SZKOLNY  1944 / 1945

Naukę w szkole Nr 20 i 10 (żeńska i męska) rozpoczęto dnia 23 kwietnia 1945r. W wyniku działań wojennych budynek został mocno uszkodzony: dach, okna drzwi, a na III piętrze granat uszkodził ścianę, dlatego nauka odbywała się w budynku szkoły Nr 6. Do szkoły zapisało się 423 dzieci. Po wielowiekowej niewoli młodzież usłyszała pierwszy raz w szkole mowę polską od polskiego nauczyciela. Właśnie na naukę języka polskiego kładziono szczególny nacisk. Radosnym dniem dla młodzieży Gliwic był dzień 27 czerwca “Dzień polskiej szkoły”. Młodzież z całego miasta ruszyła z biało-czerwonymi flagami w pochodzie na nabożeństwo do kościoła Wszystkich Świętych. Później odbyła się akademia w sali kina “Bajka”, na której prezentowano program artystyczny.

ROK SZKOLNY 1945 / 46

Nauka nadal odbywała się w budynku szkoły Nr 6, gdyż budynek szkoły Nr 20 został zajęty przez wojsko polskie. Zapisanych było 410 uczennic. Wydarzeniem było urządzenie uroczystego poranka z okazji “Tygodnia ziem zachodnich”. Zaproszono rodziców, przedstawicieli magistratu, inspektoratu szkolnego i duchowieństwa. Odbywały sie imprezy okolicznościowe z okazji dnia Św. Mikołaja, Bożego Narodzenia. Młodzież przygotowała przedstawienie jasełkowe, występ chóru szkolnego, wspólny opłatek, podwieczorek, podczas którego dzieci otrzymały kołocz, biały chleb i kawę. Do urządzenia tej uroczystości przyczyniły się matki dzieci oraz członkowie Zarządu Koła Rodzicielskiego. Z okazji Świąt Wielkanocnych przypomniano tradycję dzielenia się jajkiem i składania sobie życzeń, gdyż zwyczaj ten był już zapomniany na Śląsku. Uczczono święto 1 Maja udziałem w uroczystościach miejskich, dnia 2 maja odbyła się akademia z okazji rocznicy powstania śląskiego. Dnia 1 i 2 czerwca dzieci brały udział w Święcie Polskiej Szkoły. Dzieci ubrane w stroje regionalne popisywały się tańcami ludowymi podczas festynu w parku Chrobrego, przygrywały im dwie orkiestry. Ważnym wydarzeniem było otwarcie Biblioteki szkolnej. Dzięki hojnej subwencji Śląskiej Izby Aptekarskiej w kwocie 10.000 zł szkoła zakupiła 140 tomów książek dla biblioteki. Uroczystość otwarcia odbyła się 7 kwietnia 1946 roku. Odbyła się również zbiorowa wycieczka szkół Nr 6, 7 i 20 do Piekar Śląskich. Podczas miesięcy wakacyjnych, od 2 lipca, prowadzono na terenie szkoły półkolonie wraz z dożywianiem dzieci. Brało w nich udział 250 uczniów. Młodzież podzielono na 4 zastępy: Wanda, Królowa Jadwiga, Sokół, Zuchów. Zajęcia rozpoczynano śpiewem, gimnastyką śniadaniem. Po śniadaniu dzieci szły do lasu, gdzie prowadzono gry i zabawy oraz prowadzono “aktualne rozmówki”. O godzinie 13.30 dzieci wracały na obiad, później śpiewano pieśni regionalne. W dni deszczowe zajęcia odbywały się w sali gimnastycznej. W tym czasie uczono dzieci tańców, czytano powiastki oraz opowiadano o Polsce. Urządzono wycieczkę na Górę Św. Anny. Dzieci nauczyły się dobrze mówić po polsku, poprawił się ich stan zdrowia, przybrały na wadze.

ROK SZKOLNY 1946/ 47

Do szkoły zapisało się 507 uczennic. Powitanie roku szkolnego rozpoczęło się od mszy świętej i uroczystej akademii. Szczególny nacisk kładziono na wychowanie w duchu polskim. Dnia 17 listopada odbyło się przedstawienie szkolne, z którego dochód w kwocie 2582 zł przeznaczony był na zakupienie pomocy szkolnych. Spotkanie przy choince miało charakter patriotyczny. Zaproszono do szkoły przedstawicieli wojska polskiego. Odbyły się poranki okolicznościowe z okazji wyborów prezydenckich, 1 Maja, Dnia Matki. 1 czerwca dzieci przystąpiły do Komunii Świętej. Z okazji Święta Sportu w dniu 9.06.1947r. młodzież, kolorowo ubrana, pod opieką nauczycieli udała się na Plac Krakowski niosąc sztandar szkoły. Uczniowie przygotowali popis gimnastyczny zajmując pierwsze miejsce. Na zakończenie roku szkolnego, po części oficjalnej, po południu odbył się wieczorek pożegnalny klas VIII, połączony z zabawą taneczną. Staraniem Władz Szkolnych zostały urządzone półkolonie wakacyjne dla dzieci szkół Nr 6, 10, 20 i 24. Uczestniczyło w nich 160 dzieci.

ROK SZKOLNY 1947/ 48

W odnowionym budynku szkolnym naukę rozpoczęło 557 dzieci. Oprócz zebrań z rodzicami, poranków okolicznościowych, które na stałe weszły w rytm życia szkoły, zorganizowano w dniu Wszystkich Świętych, staraniem miejscowego Komitetu Powstańców Śląskich, procesję na cmentarz. Udział w niej wzięli uczniowie, aby oddać hołd należny bohaterom poległym w walce z wrogiem. W roku tym zapoczątkowano tradycję opłatka szkolnego. Dnia 12.01.1948r. zorganizowano gwiazdkę dla sierot, półsierot oraz ubogich dzieci w szkole. Odbyła się również zabawa karnawałowa z licznymi konkursami, loteriami i grami towarzyskimi. Ciekawostką jest, że 3 maja 1948r. obchodzono Dni Oświaty?! Uczniowie wzięli udział w Święcie Pieśni, które odbyło się 13 VI.1948r. na stadionie w Gliwicach. Na zakończenie roku zorganizowano wystawę prac uczennic i pomocy naukowych.

ROK SZKOLNY 1948/ 49

Rozpoczęcie roku odbyło się pod hasłem radości i wesela. Ze względu na przypadający w pierwszych dniach września “Tydzień Lotnictwa” dzieci brały udział w pokazach lotniczych, defiladach i imprezach okolicznościowych. Właściwe rozpoczęcie roku szkolnego miało miejsce 6 września i odbyło się nietypowo, bo w Domu Kultury w obecności nauczycielstwa gliwickiego. Po południu w szkole odbyła się zabawa taneczna dla dzieci i społeczności lokalnej. Dnia 26 września młodzież była świadkiem przysięgi żołnierskiej na wierność Rzeczpospolitej Polskiej. Uroczystość odbyła się na Placu Krakowskim. Rozwinęła się działalność społeczna na terenie szkoły. Uczennice i opiekunowie szkolnego koła PCK zaopiekowały się potrzebującymi koleżankami i dzieliły się z nimi śniadaniami; działające w szkole Towarzystwo Przyjaźni Żołnierza zorganizowało zbiórkę pieniędzy na noworoczne podarki dla żołnierzy, zebrano 3500zł; samorząd uczniowski zorganizował samopomoc w nauce dla słabszych uczniów; członkinie Ligi Morskiej wykonały efektowne ozdoby dla klas, szereg pomocy do fizyki, matematyki, przyrody, rozpowszechniano również znaczki na odbudowę Warszawy i zbiórkę artykułów żywnościowych dla niezamożnych koleżanek; nauczyciele wykonali również szereg pomocy naukowych, zbierali fundusze na potrzeby szkoły; komitet rodzicielski objął opieką najuboższą rodzinę. Od 13 do 17 czerwca odbyły się egzaminy sprawdzające poziom wiedzy dla klas V i VII. Zakończenie roku szkolnego upłynęło przy dźwiękach orkiestry fabryki M53, która objęła nad szkołą patronat.

ROK SZKOLNY 1949/ 50

Śledząc karty kroniki szkolnej zauważyć można, że rok ten jak i poprzednie dwa, trzy obfituje we wszelkiego rodzaju manifestacje, rocznice, defilady. Jednak wartym odnotowania jest fakt, iż rok ten poświęcony był Chopinowi. Z tej okazji młodzież szkoły wzięła udział w odsłonięciu pomnika w parku gliwickim. Jednocześnie miała okazję do zapoznania się z Jego życiem i twórczością. W roku szkolnym 1950/51 uczęszczało 477uczennic. Zajęcia odbywały się w 6 salach na parterze. Podzielono dzieci na 12 oddziałów, nauka odbywała sie na dwie zmiany. Nie ma zapisu dotyczącego roku 1951/52. W roku 1952/53 zorganizowano uroczystą akademię wspólnie ze szkołą Nr 10. Zapisanych było 452 dzieci. W szkole zebrano znaczne kwoty na odbudowę Warszawy. W roku szkolnym 1953/54 do szkoły uczęszczało 577 dzieci. Jak podaje kronika był to trudny rok ze względu na częste choroby nauczycieli (320 dni urlopów), 17 razy zmieniano plan godzin. Jednak egzaminy klas VII wypadły dobrze. Komitet Rodzicielski zorganizował na zakończenie roku zabawę taneczną oraz wycieczkę dla absolwentów z klas VII do Szczyrku i Wisły.

Na podstawie: “Rys monograficzny dzielnicy Szobiszowice” G.Dyhdalewicz, M.Rudzewicz, “7 wieków szkolnictwa w Gliwicach” J.Schmidt oraz najstarszej kroniki szkolnej opracowała mgr M.Czaplińska

 
www.kotoński.pl - Lepsza strona internetu, projektowanie stron internetowych, reklama, webdesign
SZKOŁA PODSTAWOWA nr 20
im. Powstańców Śląskich
44-100 GLIWICE, ul. Jana Śliwki 8
tel./ fax (32) 270 57 07, e-mail: sp20-gliwice@oswiata.org.pl